عرصه پایگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی پخش سیلاب و آبخوانداری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی مازندران آماده توسعه و تکمیل پایش هوشمند

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، تیمی از پژوهشگران مرکز گلستان متشکل از دکتر آیدینگ کرنژادی (عضو هیات علمی و رییس بخش تحقیقات جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری)، دکتر بهروز محسنی (عضو هیات علمی بخش و مدیر مرکز رشد واحدهای فناور کشاورزی) و دکتر سعید شعبانی (عضو هیات علمی بخش)، به همراهی دکتر محمدعلی هادیان، عضو هیات علمی و رییس بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی مازندران با هدف بررسی ظرفیت‌های تحقیقاتی و فناورانه پایگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی پخش سیلاب بر آبخوان مرکز مازندران (منطقه پشتکوه شهرستان ساری)، روز ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ از این پایگاه بازدید کردند.

 در این بازدید، ایستگاه هواشناسی پایگاه که به دیتالاگر و حسگرهای پایش هوشمند خصوصیات اقلیمی مجهز است، مورد بررسی قرار گرفت. 

 به نقل از دکتر هادیان، این ایستگاه امکان ثبت، برداشت و مخابره لحظه‌ای داده‌ها را به یک سامانه تحت وب فراهم می‌کند. در این پایگاه نصب و راه‌اندازی سطح‌سنج پیزومتری نیز در دست اقدام است. این زیرساخت یکی از ظرفیت‌های مهم پایگاه برای حرکت به سمت پایش هوشمند و داده‌محور منابع آب و خاک محسوب می‌شود.

 در ادامه این بازدید، حوزه آبخیز ۵۰۰ هکتاری بالادست و تغذیه‌کننده عرصه پایگاه آبخوان، شبکه پخش سیلاب در عرصه ۳۰۰ هکتاری، نحوه آبگیری و پخش جریان، ارتباط مسیل‌های شبکه، گونه‌های گیاهی، درختی و درختچه‌ای مستقر در منطقه و وضعیت پوشش گیاهی داخل و خارج پایگاه و همچنین زیرساخت‌های آب، برق و ابنیه مورد بازدید و بررسی قرار گرفت.

 ثبت عملکرد شبکه پخش سیلاب و تغیه آبخوان در یک رخداد بارشی
در جدیدترین رخداد بارش در پایگاه تحقیقات آبخوانداری مرکز مازندران طی بارندگی روز ۲۰ مرداد ۱۴۰۵  بیش از ۱۰۰ هزار مترمکعب، معادل ۱۰۰ میلیون لیتر آب طی رخداد بارندگی روزانه  ۲۵ میلی‌متری به سامانه‌های پخش سیلاب هدایت و جمع آوری شد بطوریکه حجم زیادی از این سیلاب و رطوبت هنوز پس از یک هفته در کانال های آبرسان در این منطقه نیمه خشک جنوب شهرستان ساری به طور چشمگیری ملاحظه بود. 
این حجم از آب بار دیگر ظرفیت پایگاه را در مدیریت رواناب، کنترل سیلاب و تغذیه آبخوان به نمایش گذاشته است.

 از پخش سیلاب تا دوقلوی دیجیتال
یکی از مهم‌ترین نتایج این بازدید، توافق برای تدوین پروپوزال تحقیقاتی مشترک با هدف توسعه دوقلوی دیجیتال آبخوان پشرت بود؛ اقدامی که می‌تواند این پایگاه را وارد مرحله جدیدی از پایش و مدیریت هوشمند منابع آب کند. 

 در این طرح، شبیه‌سازی تعاملی در بستر بازی، نمایش مجازی داده‌های لحظه‌ای حسگرهای آبخوان با استفاده از فناوری اینترنت اشیا (IoT) و مدل‌سازی سه‌بعدی پایگاه بر اساس داده‌های جدید برداشت توپوگرافی پهپادی پیش‌بینی شده است. اجرای این طرح می‌تواند امکان مشاهده و تحلیل برخط وضعیت پایگاه، شبیه‌سازی رخدادهای بارشی، بررسی سناریوهای مختلف مدیریت سیلاب و آبخوان و پشتیبانی از تصمیم‌گیری‌های علمی و مدیریتی را فراهم کند.

 پایگاه تحقیقات آبخوانداری مازندران؛ ظرفیت شکل‌گیری یک الگوی ملی
پایگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی پخش سیلاب بر آبخوان مازندران در منطقه پشتکوه از نیمه دوم دهه ۱۳۷۰ با هدف حفاظت از آب و خاک، کاهش فرسایش و سیلاب‌های مخرب، حفظ و احیای پوشش گیاهی و تغذیه منابع آب زیرزمینی در منطقه‌ای نیمه‌خشک احداث شده و همچنان فعال است. این پایگاه با برخورداری از شبکه پخش سیلاب، زیرساخت‌های پایش لحظه‌ای و ظرفیت‌های موجود برای مدل‌سازی، زمینه مناسبی برای تلفیق آبخوانداری، فناوری‌های دیجیتال، اینترنت اشیا و مدل‌سازی سه‌بعدی دارد. بر همین اساس، توسعه دوقلوی دیجیتال آبخوان پشرت می‌تواند این مجموعه را به یکی از عرصه‌های شاخص کشور در زمینه کاربرد فناوری‌های نوین در آبخیزداری و آبخوانداری تبدیل کند.